Alles over hoogbegaafdheid
Hoogbegaafd zijn betekent dat je intelligenter bent dan de gemiddelde
mens.
Intelligentie is het vermogen om doelgericht te werken, om verstandig en redelijk
te denken en om op een goede manier met je omgeving om te gaan. Er zijn verschillende
soorten intelligentie, zoals bijvoorbeeld praktische of emotionele intelligentie.
Als je hoogbegaafd bent heb je een hoge zogenoemde academische intelligentie.
Academische intelligentie komt neer op het denken en op het oplossen van (nieuwe)
problemen.
Als je hoogbegaafd bent, scoor je meestal op alle leergebieden bij de beste
10 procent van je groep. Als je echt goed bent op één bepaald
vakgebied dan spreek je over het algemeen niet van hoogbegaafdheid.
IQ
Je intelligentie wordt berekend aan de hand van je IQ (het Intelligentie Quotiënt). Dit wordt gemeten door het maken vaan een IQ test. De eerste populaire intelligentietesten waren de intelligentieschalen van Binet en Simon in het begin van de 20e eeuw. Ook de Alpha en Beta testen, die gebruikt werden in de Eerste Wereldoorlog om militair personeel te screenen, werden erg populair.De afgelopen jaren worden de Wechsler testen het meest gebruikt om je IQ te berekenen. De ontwikkelaar van deze testen, Wechsler, bracht zijn eerste schalen uit in de jaren '30. Hij gebruikte veel materiaal uit de Binet, Alpha en Beta testen. Hij ontwierp zijn test zo, dat in de berekening van het IQ rekening wordt gehouden met leeftijd. Dit zorgt ervoor dat het IQ over de jaren (zoveel mogelijk) gelijk blijft.
Het gemiddelde IQ is ongeveer 100; de helft van de bevolking van jouw leeftijd scoort lager, en de helft hoger. Je bent hoogbegaafd als je IQ boven de 130 komt. Dit is bij ongeveer 2,5 procent het geval.
Welk figuur hoort niet in dit rijtje thuis?
Een voorbeeld uit een IQ test
Herkenning
Zonder een IQ test te doen kun je vaak ook wel merken of je hoogbegaafd
bent. Als je je herkentin de volgende punten zou je weleens hoogbegaafd
kunnen zijn. Het is dus niet de bedoeling om meteen een IQ test aan
te vragen, maar je eerst goed voor te lichten.
Als je hoogbegaafd bent, leer je op inzicht. Je leertempo ligt hoger dan dat
van andere leerlingen. Je kunt goed met verschillende dingen tegelijk bezig zijn.
Je hebt weinig behoefte aan instructie omdat je snel begrijpt hoe iets in elkaar
zit. Oefening en herhaling passen niet bij je. Je denkt diep na over levensvraagstukken
en houdt ervan dingen te onderzoeken. Zelfstandig werken heeft je voorkeur. Je
kunt je goed concentreren en je hebt een goed geheugen. Je denkt vaak in "sprongen".
De ideeën die je hebt zijn creatief en origineel. Je bent meestal goed in
meerdere vakken en vaak blink je ook uit in muziek en sport.
Maar hoe weet je zeker of je hoogbegaafd bent?
Er zijn mensen die pas op latere leeftijd, als ze al lang een beroep uitoefenen,
ontdekken dat ze hoogbegaafd zijn. Ze merkten wel eerder dat ze niet goed begrepen
werden door anderen, zich anders voelden dan anderen. Als hun hoogbegaafdheid
eenmaal aan het licht gekomen is, voelen ze zich vaak alsof de stukjes van de
puzzel ineens in elkaar vallen. Meestal komen ze erachter dat ze hoogbegaafd
zijn door iets wat ze lezen of zien en waarin ze zichzelf herkennen. Als ze vervolgens
een test maken en hun vermoeden bevestigd wordt, valt er vaak een jarenlange last
van hen af.
Om zeker te weten of je hoogbegaafd bent, is een test niet altijd nodig. Als
je talenten en aanleg op school en daarbuiten goed naar voren komen, zijn je
hoge resultaten en je snelle manier van denken en handelen op zich al voldoende.
Als je twijfelt over wel of niet hoogbegaafd zijn of je kunt door omstandigheden
niet laten zien wat je kunt, kan een test uitkomst bieden. Ook als er onenigheid
is over je aanleg tussen bijvoorbeeldje ouders en de school, dan kan een test helpen.
Nadelen
Het klinkt allemaal wel mooi, hoogbegaafd zijn... maar het heeft in de meeste
gevallen helaas ook nadelen.
Als hoogbegaafde ben je heel alert en neem je goed waar, maar daardoor ben je
soms ook (over)gevoelig. Je verveelt je snel als je in een groep zit die langzamer
denkt en leert dan jij. Mensen begrijpen je gedachtensprongen en gevoel voor
humor vaak niet. Soms voel je je daardoor eenzaam en 'anders' dan je klasgenoten.
Je kunt problemen krijgen in het maken van contact met anderen. Hierdoor word
je misschien agressief of trek je je juist terug. Het kan zijn dat je slechter
presteert dan je gezien je capaciteiten zou kunnen. Misschien doe je dat om erbij
te horen of aan de druk tot topprestaties van je omgeving (of van jezelf) te
ontkomen.
Problemen
Dyslectie
Als hoogbegaafde kun je ook dyslectisch zijn. Ben je dat, dat kun je misschien iets herkennen in het volgende. Een hoogbegaafde dyslecticus was misschien al heel vroeg begonnen met praten en heeft altijd erg veel belangstelling gehad voor letters en klanken. Maar in groep drie werd een eigen, verkeerde manier van klanken aan tekens koppelen aan. Hierdoor ging hij/zij niet goed vooruit met lezen en spellen. Zijn/haar niveau was rond het gemiddelde en daardoor viel je niet op bij de leerkracht.
ADHD
De verschijnselen van ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) lijken wel eens op bepaalde gedragsproblemen die zich ook bij hoogbegaafdheid kunnen voordoen. Denk aan slechte aandacht, hoog activiteiten-niveau, moeite met regels. Toch zijn er ook verschillen. Een hoogbegaafde zal niet in alle situaties dit gedrag vertonen, een ADHD'er meestal wel. Het kan ook zijn dat je ADHD hebt én hoogbegaafd bent. Dan is de diagnose extra moeilijk vanwege de soms nauwelijks merkbare verschillen.
Onderpresteren
Het kan vóórkomen dat je bent gaan onderpresteren of dat je vanwege onbegrip en weinig waardering gedragsproblemen (lessen verstoren, agressie, spijbelen, uitdagen, enz.) hebt gekregen. Je houding kan juist een roep om aandacht zijn. Onderzoek eens of je frustraties wat weggenomen kunnen worden door een open gesprek met iemand die je vertrouwt.
Nawoord
We hopen dat je nu een beetje meer weet over hoogbegaafd zijn. Heb je verder nog vragen of wil je meer lezen over hoogbegaafdheid, of wil misschien je je ei kwijt over wat je voelt, dan is het forum altijd voor je open! En bekijk ook eens onze sectie met ervaringen. Misschien vind je een tips hoe jij eventuele problemen het beste aan kunt pakken.
De informatie is deels afkomstig van De Digitale School en Psychologie Online.